Šta znamo o cyber kriminalu?

Home / IRE blog / Šta znamo o cyber kriminalu?

U posljednje vrijeme mnogo se govori i piše na temu cyber kriminala. Šta je ustvari cyber kriminal?

Piše: Amra Kamberović

U radu „Zakonska regulativa u oblasti cyber kriminala“ (me. Almira Salkić, doc. dr. sc. Ines Isaković i mr Amra Mirojević) navodi se definicija da je Cyber kriminal tip visokotehnološkog kriminala koji obuhvata skup krivičnih dijela gdje se kao objekat izvršenja i kao sredstvo za izvršenje krivičnog djela javljaju računari, računarske mreže, računarski podaci, kao i njihovi proizvodi u materijalnom i elektronskom obliku. Internet kriminal nije više samo sitna neugodnost koju uzrokuje mala grupa hakera već se radi o multinacionalnoj opasnosti po ekonomiju države.

U istom radu možemo pročitati i o krivičnom zakonu u Federaciji Bosne i Hercegovine i Republike Srpske. Uzimajući u obzir geostrateški položaj Bosne i Hercegovine, kao zemlje smještene u jugoistočnoj Europi generalno se može reći da su relevantne institucije Bosne i Hercegovine svjesne potencijalnih opasnosti koje cyber kriminal nosi i da pridaju sve veći značaj prevenciji o suzbijanju svih oblika cyber kriminala. Kada govorimo o kaznenim djelima, tu je ponovo specifično naše zakonsko uređenje, jer to pitanje nije obuhvaćeno na državnom nivo, već u Kaznenim zakonima FBIH, RS-a i Brčko distrikta. Propisane sankcije za navedena kaznena djela su novčane kazne i kazna zatvora, ovisno o vrsti i obliku kaznenog djela.

Pomenut ćemo Evropsku konvenciju o kompjuterskom kriminalitetu. Ona predviđa četiri grupe djela: djela protiv povjerljivosti, integriteta i dostupnosti kompjuterskih podataka i sistema (nezakoniti pristup, presretanje, uplitanje u podatke, korištenje uređaja, programa), djela vezana za kompjutere (falsifikovanje i krađe), djela vezana za sadržaje (najčešće se javlja u obliku dječje pornografije, a obuhvata posjedovanje, distribuciju, transmisiju, čuvanje ili činjenje dostupnim ovih materijala), djela vezana za kršenje autorskih prava.

Navesti ćemo neke od osnovnih karakteristika i obilježja.

Društveno opasna, protivpravna ponašanja za koja zakon propisuje krivične sankcije; specifičan način i sredstvo vršenja krivičnih djela uz pomoć ili posredstvom računara; poseban objekt zaštite, sigurnost kompjuterskih podataka ili informacionog sistema u cjelini ili pojedinog njegovog segmenta; namjera učinioca da sebi ili drugom na ovaj način pribavi korist, imovinsku ili neimovinsku, ili da drugom nanese neku štetu.

Cyber criminal nije budućnost – on je sadašnjost.

Tekst nastao u okviru projekta “Radi i (na)uči” Udruženja IRE. Želite nam se pridružiti? Saznajte više ovdje.